Изьватас – коді найӧ?

Революциябӧрся Изьва район. Сӧвет кадколаст

20 нэм заводитчигӧн изьватаслӧн овмӧдчӧминъяс вӧліны быдлаын ӧнія Коми Республикалӧн войвывса юкӧнас. Сӧвет кадколастӧ тайӧ ӧтувъя изьватас мутассӧ юклісны выль административнӧй границаясӧн. Изьва вожын, Уква ю вылын мусир перйыны заводитӧм лоис подулӧн Ухта район лоӧмлы, кӧрт туй стрӧитӧм янсӧдіс Сосногорск да Печӧра районъяс, а биару куйлӧд восьтӧм торйӧдіс и войвыв юкӧнсӧ асшӧр административнӧй юкӧнӧ – Ускар (Усинск) район.

1918 вося тӧвшӧр тӧлысь 24 лунӧ Изьваын тупкисны вӧлӧсьтса земскӧй управа, мӧд луннас власьтыс вуджис Сӧветъяс киӧ. Гӧрдъяс да еджыдъяс костын чорыд тышъяс бӧрын, и весиг еджыдъяслӧн недыр кад кежлӧ власьтсӧ босьтӧм бӧрын, 1920 вося урасьӧм тӧлысь помын Изьваын вӧлі котыртӧма Печораса революционнӧй комитет. Сійӧ примитіс Сӧветъяслысь власьт.

Революция, эпидемияяс да тшыг вояс вӧсна изьватас воштісны 721 мортӧс. Сӧвет кадколаст заводитчигӧн тані немтор эз вӧв и эз тырмы. 1921 вося косму тӧлысьын заводитчисны Сӧветъяслы паныд шызьӧмъяс, но найӧс пӧдтісны тайӧ жӧ вося лӧддза-номъя тӧлысьын.

Ньӧжйӧ ставыс бӧр заводитӧ сувтны кок вылӧ. Бӧр заводитӧны уджавны Укваса прӧмыселъяс, стӧч найӧ и могмӧдісны изьваса да печораса сикт-грездъясын олысьясӧс карасинӧн да солӧн. 1923 воын заводитӧ уджавны гортын уджалысьяслӧн артель, найӧ вӧчалісны кӧр куысь пимъяс, шапкаяс, кепысьяс, тюнияс и бура вузалісны Москваын. Активнӧя заводитӧ сӧвмыны кыйсьӧм-вӧралӧм.

1929 вося сора тӧлысьын вӧлі артмӧдӧма Изьва район, вӧлӧсьт пыдди котыртӧма сиктсӧвет.

1939 воын Сыктывкар, Ухта да Изьва костын заводитӧны лэбавны самолётъяс.

Сӧвмӧ и видз-му овмӧс. Паськалӧ йӧла-яя скӧт видзӧм, баля видзӧм. Сиктъясын видзисны курӧгъясӧс, быдтісны уна сикас градвыв пуктас: картупель, капуста, турнепс. Шелляюрын лои став Изьва район вылӧ судостроение шӧрин. 70 во чӧж сэні стрӧитісны да дзоньталісны 100, 150, 200 и 600 тонна груза баржаяс, груз да пассажир новлӧдлысь суднояс, брандвахтаяс, дебаркадеръяс, буксир-толкачьяс да с.в.

Вӧр лэдзӧм да пуысь мӧдтор вӧчӧм вӧлі 20 нэмса 30-80-ӧд воясся экономикаын зэв тӧдчана юкӧнӧн.

20 нэмын позьӧ торйӧдны нӧшта кык гы выль овмӧдчӧминъяс лоӧмын. 1920-1930-ӧд воясын артмӧны Пустыня сикт, Койю посёлок, Кӧсьта сикт (тані шемӧсмӧдана уна роч йӧз овмӧдчисны), Том посёлок (вӧрлэдзысьяслӧн посёлок), Ыргӧншар посёлок (кылӧдчысьяслӧн посёлок). 1965 воын артмис медся том овмӧдчӧмин Изьва районын — Междуречье посёлок .

1990-ӧд вояс помсянь Изьва район мутасын заводитӧны перйыны мусир. Тайӧ, кыдзи чайтӧны уна специалист да тані олысьяс, лёкнога тӧдчис районлӧн экология вылӧ да татчӧс олысьяслӧн дзоньвидзалун вылӧ.

20 нэмся мӧд джынйын изьватас заводитӧ бура петкӧдчыны ставмирса спортын. Сідз, 1952 воын легкоатлет Александр Ануфриев, Діюр сиктысь петӧм морт, лоис эзысь призёрӧн 10000 метра дистанция вылын котралӧмын Хельсинкиын гожся олимпиада дырйи. 1976 вося Олимпиадаын Инсбрук карын Раиса Сметанина Мокчой сиктысь босьтіс кык зарни медаль 10 км лызьӧн котралӧмын да эстафетаын. А 1980 вося Олимпийскӧй ворсӧмъяс дырйи Лейк-Плэсид карын Василий Рочев, Букур сиктса зон, лоис олимпийскӧй чемпионӧн лызя эстафетаын.

“Изьва” колхозса Лямчинысь бригада 1980-ӧд воясӧ. Фотоыс татысь.

Pages: 1 2 3 4 5 6